Μονή Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας

Η Μονή Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας συναντάται περίπου 5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Πωμού στην επαρχία Πάφου της Κύπρου.

Ακριβώς μετά το φράγμα του Πωμού και το εγκαταλελειμμένο χωριό Παλιάμπελα, στέκει το μοναδικό κατάλοιπο από την παλιά Μονή Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας, ο ναός της, ο οποίος κι έχει πρόσφατα ανακαινιστεί, καθώς επίσης και η εικόνα της Οσίας, που όμως φυλάσσεται στην κεντρική εκκλησία της κοινότητας, το Άγιο Ευψύχιο.

Αρχικά η Μονή Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας οικοδομήθηκε το 1520, ενώ το 1816 εφοδιάστηκε με νάρθηκα στο δυτικό μέρος και σε ψηλότερο επίπεδο από τον υπόλοιπο ναό. Ως αποτέλεσμα, σήμερα οι προσκυνητές για να διαβούν το εσωτερικό της, θα πρέπει πρώτα να κατέβουν μερικά σκαλιά. Ο διάκοσμος του ναού στολίζεται με πολλές εικόνες Αγίων, όπως του Ιωάννη του Προδρόμου, της Αγίας Αικατερίνης, της Αγίας Θέκλας, τις Παναγίες Γαλαταριές,  του Αγίου Γεωργίου, και την Παναγία την Ελεούσα, ενώ στα δυτικά της φαίνονται ψήγματα μιας μεγάλης τοιχογραφίας του Αγίου Ιωάννη.

Τ’ όνομά της, η Μονή Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας,  το δανείστηκε από την εικόνα της Παναγίας – δωρεά του ιερέα Νικόλαου, και της οικογένειας του, το 1522, ενώ παράλληλα την ίδια περίοδο, δωρίζονται στο μοναστήρι και οι εικόνες του Ιησού Χριστού του Φωτοδότη και των Τριών Ιεραρχών, από τον Ιερέα Θωμά, που τελούσε και ως ο καθηγούμενος της μονής. Πολλοί από τους ντόπιους πιστεύουν ότι το μοναστήρι πήρε το όνομά του από εκείνον, αφού σύμφωνα με μαρτυρίες κρατούσε πάντα μια χρυσή πατερίτσα, γεγονός όμως που διαψεύδουν τα ζωντανά πειστήρια του ναού. Σύμφωνα με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, στο οποίο και υπάγεται ο συγκεκριμένος ναός, το όνομα της μονής παραμένει άγνωστης προέλευσης, και μπορεί να δόθηκε πολύ πριν ή και πολύ αργότερα από την κατασκευή του ναού της.

Όντας ένα από τα σχετικά άσημα ιερά προσκυνήματα της ελεύθερης Κύπρου, η Μονή Παναγίας Χρυσοπατερίτισσας βρίσκεται κρυμμένη από ένα πυκνό πευκόδασος και κοντά στα σύνορα με τα κατεχόμενα, ενώ πλάι της υπάρχει ένα κοιμητήριο. Η πρόσβαση σ’ αυτή είναι σχετικά εύκολη, κι ο επισκέπτης για να την προσεγγίσει διασχίζει ένα άγριο δασώδες τοπίο.

Τέλος, ο ναός λειτουργεί 8 φορές τον χρόνο, όποτε γιορτάζει η Παναγιά.