Άγιος Θεόδωρος Σολέας

Ο Άγιος Θεόδωρος Σολέας είναι χωριό της επαρχίας Λευκωσίας και απέχει 58 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λευκωσίας, 59 χιλιόμετρα βόρεια της Λεμεσού, 95 βορειοδυτικά της Λάρνακας και 102 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Πάφου.

Χτισμένος αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 440 μέτρων στις παρυφές του Τροόδους και κοντά στις όχθες του μικρού ποταμού Ατσά, ο Άγιος Θεόδωρος Σολέας των 100 περίπου κατοίκων είναι ένα καταπράσινο χωριό της ομώνυμης γεωγραφικής περιφέρειας. Ένας παραδοσιακός οικισμός κοντά στην Ευρύχου, το κεφαλοχώρι της περιοχής, προσφέρεται για βόλτες ηρεμίας και χαλάρωσης ανάμεσα στην πλούσια βλάστηση και το δάσος του Φαλακρού.

Η ονομασία του χωριού προέρχεται από την ομώνυμη εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη, που βρίσκεται στη μέση των χωραφιών, ενώ ως οικισμός, κατοικείται από τα αρχαία χρόνια. Τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης έφεραν στο φως στο λόφο που βρίσκεται το παλιό σχολείο, ένα αγαλματίδιο του Θεού Έρωτα που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κύπρου, αλλά και στους «Χαλκοκόλυμπους» αποδείχτηκε πως γινόταν εξόρυξη και επεξεργασία χαλκού (οι Χαλκοκόλυμποι είναι περιοχή με δεξαμενές-κόλυμπους, μέσα στις οποίες γινόταν η πρώτη επεξεργασία του πολύτιμου μετάλλου). Σύμφωνα με την παράδοση, στη «Μούττη του Δκιά» (κορυφή του Δία) υπήρχε βωμός αφιερωμένος στο πατέρα των θεών, ενώ το όνομα Σολέα, παραπέμπει στο αρχαίο Βασίλειο των Σόλων, ακραίο σύνορο του οποίου ήταν και η μικρή κοινότητα.

Ο Άγιος Θεόδωρος Σολέας κατοικούνταν και στα βυζαντινούς χρόνους και βάσει της παράδοσης,  ο «Ρότσος του Μωρού» ένας τεράστιος βράχος στα βουνά της Καθολικής, ήταν η σπηλιά όπου έβρισκαν καταφύγιο οι ντόπιοι στις πολλές επιδρομές των Σαρακηνών από τον 7^ο αιώνα και έπειτα.

Στη πιο σύγχρονη ιστορία του τόπου, γύρω από το χωριό, υπάρχουν ερείπια ποιμενικών οικισμών που διαλύθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η βρετανική κυβέρνηση απαγόρευσε τα βοσκοτόπια μέσα στα κρατικά δάση.

Η κεντρική εκκλησία της κοινότητας, ο Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης, βρίσκεται στα δυτικά και στις όχθες ενός παραπόταμου, ενώ χρονολογείται στο τέλος του 18^ου αιώνα. Ο πετρόχτιστος ναός με την ξύλινη στέγη και το ψηλό καμπαναριό, στο εσωτερικό του κοσμείται με την εικόνα του αγίου που γιορτάζει στις 8 Φεβρουαρίου, οπότε και συρρέουν πλήθος κόσμου από όλες τις περιοχές της Κύπρου.

Άλλα αξιοθέατα στον Άγιο Θεόδωρο Σολέας αποτελούν το γεφύρι που ενώνει τις δύο όχθες του ποταμού και το ανατολικό τμήμα του χωριού με το δυτικό, καθώς και η ιστορική «Κρύα Βρύση» που βρίσκεται στη ρίζα ενός απότομου γκρεμού και κάτω από τον παλιό οικισμό. Μέχρι το 1950, ήταν η μοναδική πηγή υδροδότησης για τους ανθρώπους και τα ζώα, ενώ σήμερα είναι τόπος ξεκούρασης για τους επισκέπτες του χωριού.

Το Μονοπάτι της Φύσης Παναγία της Ασίνου-Άγιος Θεόδωρος Σολέας προσφέρει πολλές όμορφες εικόνες στον περιπατητή που θα το ακολουθήσει. Η διαδορμή είναι γραμμική και ξεκινά την ομώνυμη εκκλησία, καταλήγοντας στο χωριό, ενώ μπορεί να γίνει και αντίστροφα.