Άγιοι Ηλιόφωτοι

Οι Άγιοι Ηλιόφωτοι είναι εγκαταλειμμένο χωριό της επαρχίας Λευκωσίας στην Κύπρο και απέχουν 36 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λευκωσίας, 72 χιλιόμετρα βόρεια της Λεμεσού, 72 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Λάρνακας και 129 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Πάφου.

Ένας οικισμός στο 1,5 χιλιόμετρο ανατολικά της Κάτω Μονής και στο βουνό Κορώνη, οι Άγιοι Ηλιόφωτοι ήταν ένα αμιγώς τουρκοκυπριακό χωριό που εγκαταλείφθηκε το 1964, οπότε και άρχισαν οι διακοινοτικές ταραχές στην Κύπρο, με τουρκοκυπριακή ανταρσία και απαρχή δημιουργίας τουρκικών θηλάκων σε περιοχές της μεγαλονήσου.

Η κοινότητα καταστράφηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και του 1980, ενώ το 2011 στην περιοχή διέμεναν περίπου 60 ξένοι πολίτες που εργάζονταν σε κοντινές βιομηχανίες. Κοντά στο εγκαταλελειμμένο σήμερα χωριό, βρίσκεται ξωκλήσι αφιερωμένο σε πέντε αδέλφια που αγιοποιήθηκαν μέσα από τον ασκητικό βίο τους, ο Άγιος Ηλιόφωτος, ο Επαφρόδιτος, ο Αμμώνιος, ο Χουλέλαιος και ο Ευσθένιος. Το μικρό ξωκλήσι χρονολογείται στο 1750 και γιορτάζει τη Δευτέρα της Λαμπρής και την ημέρα της γιορτής των Αγίων στις 13 Ιουλίου, ενώ την παραμονή γίνεται μεγάλο πανηγύρι. Στο σπήλαιο βρίσκονται οι τάφοι των 5 αγίων και τα λείψανά τους, αλλά και το Αγίασμα το οποίο σύμφωνα με την παράδοση, βγήκε από βράχο και υδροδοτεί μέχρι και σήμερα το χωριό της Κάτω Μονής.

Οι Άγιοι Ηλιόφωτοι, ήταν ανάμεσα  στους 300 Αλαμάνους μοναχούς που πήγαν στην Ιερουσαλήμ για να την ελευθερώσουν από τους βάρβαρους. Αφού τους νίκησαν, πήγαν στην έρημο του Ιορδάνη και βρήκαν ένα πλοίο για να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Λόγω των σφοδρών ανέμων, το πλοίο έφτασε στην Κύπρο και έτσι οι άγιοι διασκορπίστηκαν σε όλα τα μέρη του νησιού, ζώντας και ασκητεύοντας. Στην περιοχή του βουνού Κορώνη ήρθαν τα πέντε αδέρφια, οι Άγιοι Ηλιόφωτοι.