Κάτω Μύλος

Ο Κάτω Μύλος είναι χωριό της επαρχίας Λεμεσού, που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το δημοφιλή Αγρό, περίπου 40 χιλιόμετρα βόρεια από τη Λεμεσό, 60 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία, πάνω από 80 χιλιόμετρα μακριά από τη Λάρνακα, και περίπου 100 χιλιόμετρα από την Πάφο.

Στην ορεινή περιοχή της Πιτσιλιάς, στις πλαγιές της Παπούτσας σε υψόμετρο μεγαλύτερο από 700 μέτρα συναντάται ο Κάτω Μύλος. Ιστορικά η ιδρύσή του συνέπεσε με μια θανατηφόρα επιδημία που έπεσε στην Κύπρο το 1692. Στη περιοχή τότε λειτουργούσαν δύο νερόμυλοι, ο πάνω και ο κάτω μύλος, στις όχθες του ποταμού του Κούρη. Οι κάτοικοι του παρακείμενου χωριού Αλωνάτζια τότε μετοίκησαν  στην περιοχή του κάτω μύλου, όπου αναπτύχθηκε τελικά ο σημερινός οικισμός.

Ο Κάτω Μύλος ουσιαστικά εκτείνεται σε δύο δρόμους κι είναι ένας πολύ μικρός οικισμός. Τα τελευταία χρόνια εξωραΐστηκε διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του με τις πολλές πέτρινες βρύσες. Στην είσοδο του οικισμού ξεχωρίζει ένα πετρόκτιστο γεφύρι πνιγμένο στα πλατάνια (απέναντι από το παλιό σχολείο του οικισμού),  και ο μεγαλοπρεπής σύγχρονος ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, που αποτελεί την κύρια εκκλησία για το χωριό, ενώ κοντά σ’ αυτόν υπάρχουν και τα γραφεία του κοινοτικού συμβουλίου. Στο χωριό επίσης υπάρχει δεξαμενή συλλογής νερού, εκδρομικός χώρος, και πολύ κοντά του δύο ξωκλήσια, το ένα αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή, και το άλλο στον Αρχάγγελο Μιχαήλ.

Αποτελώντας έναν ελκυστικό προορισμό, τόσο για τους Κυπρίους όσο και για τους ξένους λάτρεις της φύσης, από τον Κάτω Μύλο περνάνε δύο μονοπάτια της φύσης, όπως το μονοπάτι της φύσης Αλωνάτζια, που έχει αφετηρία στον εκδρομικό χώρο και βαδίζει σχεδόν μπροστά απ’ όλα τα σημεία ενδιαφέροντος του χωριού, και το μ, μια περιήγηση πλάι σε κόκκινα μανιτάρια και αιωνόβιες βελανιδιές.

Σήμερα ο Κάτω Μύλος έχει περίπου 50 μόνιμους κατοίκους, αλλά κάθε Πάσχα, Χριστούγεννα και καλοκαίρι σφύζει από ζωή. Οι φούρνοι της Κατωμυλίτισσας ανάβουν για να παράγουν τις ντόπιες φλαούνες με σουσάμι (παραδοσιακά πιτάκια). Οι ντόπιοι φτιάχνουν σουτζούκο, ζιβανία, χοιρομέρι, και άλλα αλαντικά. Ο Σύνδεσμος Αποδήμων Κάτω Μύλου έχει εναργή συμμετοχή σε κάθε εκδήλωση του χωριού, καθώς επίσης εκδίδει την εφημερίδα του οικισμού.

Τέλος στον Κάτω Μύλο από το 1965 διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι το Φεστιβάλ Ροδάκινου, τιμώντας με τον πιο λαμπρό τρόπο το ζουμερό αυτό φρούτο της περιοχής.