Αβδελλερό

Το Αβδελλερό είναι χωριό της επαρχίας στην , απέχει 15 χιλιόμετρα βόρεια της Λάρνακας, 59 χιλιόμετρα ανατολικά της Λευκωσίας και 75 περίπου χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Λεμεσού.

Χτισμένο στα 135 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας,  το Αβδελλερό είναι οικισμός του οποίου τα παλιά σπίτια έχουν μια ιδιόμορφη αρχιτεκτονική, χαρακτηριστικό των πεδινών περιοχών της Κύπρου και ιδιαίτερα του μεσαορίτικου κάμπου. Τα διώροφα έχουν ψηλά περιτοιχίσματα και εσωτερική αυλή, στην οποία και υπήρχε μαντρί για τα ζώα, χώρος αρμέγματος, ενώ υπήρχε και αποθήκες για τα άχυρα, τα λεγόμενα «ασσιελωνάρκα». Σε κάποια γωνιά της αυλής, βρισκόταν ο φούρνος του σπιτιού, που το μέγεθος του ήταν ανάλογο με τα μέλη της οικογένειας που κατοικούσε στο σπίτι. Το ανώι αποτελούσε το κυρίως υπνοδωμάτιο του σπιτιού και η πρόσβαση σε αυτό γινόταν μέσω σκάλας που βρισκόταν εξωτερικά των δωματίων και μέσα στον χώρο της αυλής. Οι πόρτες και τα παράθυρα, αλλά και οι σκάλες που οδηγούν στο ανώι ή σε μπαλκόνια, είναι φτιαγμένα από ξύλο. Ο «ηλιακός» του σπιτιού, το δωμάτιο που χρησιμοποιούνταν ως χώρος υποδοχής και καθιστικό, ήταν το μεγαλύτερο δωμάτιο των σπιτιών αυτών. Όλα αυτά περικλείονταν με ψηλούς τοίχους, οι οποίοι κατέληγαν σε μια τριγωνική κόχη και πάνω στην κόχη τοποθετούνταν κλαδιά από θάμνους με μεγάλα αγκάθια, για να προστατεύονται τα ζώα από κλέφτες και από τις αλεπούδες.

Το Αβδελλερό πιθανόν να πρωτοκατοικήθηκε επί Τουρκοκρατίας, αφού δεν υπάρχει αναφορά του σε μεσαιωνικούς χάρτες και μάλλον οι πρώτοι κάτοικοι ήταν κάποιοι βοσκοί που έχτισαν τα σπίτια και τις μάντρες τους, καθώς το έδαφος της περιοχής ήταν άγονο και προσφερόταν κυρίως για κτηνοτροφικούς σκοπούς. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι υπήρχε και επί Ενετοκρατίας και αποτελούσε δίδυμο οικισμό με τον οικισμό Morothini, ενώ σχετιζόταν με την φεουδαρχική οικογένεια των Συγκλητικών, όπως άλλωστε και πολλά χωριά της Λάρνακας.

Η συμμετοχή των κατοίκων του χωριού στους διάφορους αγώνες του έθνους ήταν ιδιαίτερα σημαντική και κυρίως την εποχή της ΕΟΚΑ για τον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου κατά των Άγγλων. Οι Αβδελλερίτες, βοήθησαν κυρίως καταζητούμενους αντάρτες που ζήτησαν καταφύγιο στο χωριό τους, ενώ έφτιαξαν και κρησφύγετα στις τοποθεσίες «Θηρίες» και «Κακορατζιά».

Ο επισκέπτης που θα ταξιδέψει στο Αβδελλερό θα δει πολλές εκκλησίες, με κεντρική την Παναγία Αιματούσα (ή αλλιώς Αβδελλερού ή Αβδελλερκώτισσα) δίπλα από το παιδικό κοινοτικό πάρκο, το Αγίασμα της Παναγίας Αιματούσας και τη Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Η Παναγία Αιματούσα είναι βυζαντινού ρυθμού, μονόκλιτη με ημικυκλική κεραμιδένια στέγη γιορτάζει στις 15 Αυγούστου. Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας βρέθηκε μαζί με δεύτερη εικόνα της Παντοδέσποινας, στην τοποθεσία της κωμόπολης Αραδίππου «Αϊ-Κωνσταντίνος». Άλλα θρησκευτικά αξιοθέατα της περιοχής είναι το ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου.

Από το Αβδελλερό ξεκινά τμήμα του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4, μήκους 30 χιλιομέτρων και καταλήγει στην Παναγία Στάζουσα. Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού, στο οποίο ζουν μόνιμα 150 περίπου κάτοικοι, βρίσκουν καταφύγιο λαγοί, πέρδικες και άλλα πουλιά και για αυτό η περιοχή προσφέρεται για κυνήγι.