Μονή Παναγίας Χρυσορογιάτισσας
H Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας είναι μια από τις πιο σημαντικές εκκλησίες-μοναστήρια της επαρχίας Πάφου στην Κύπρο και βρίσκεται 3,5 χιλιόμετρα από τον Στατό-Άγιο Φώτιο και 2 χιλιόμετρα από την Πάνω Παναγιά.
Ένα μεγαλόπρεπο κτιριακό συγκρότημα χτισμένο σε υψόμετρο 830 μέτρων στα βορειοδυτικά του Τροόδους μέσα στο δάσος και με ειδυλλιακή θέα στην γύρω περιοχή, η Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας είναι τόπος προσκυνήματος για πολλούς ντόπιους αλλά και ξένους επισκέπτες (κυρίως από τη Ρωσία), που φτάνουν κατά χιλιάδες κάθε χρόνο για να δουν τη θαυματουργή εικόνα της.
Το μοναστήρι ιδρύθηκε το 1152 μ.Χ. από το μοναχό Ιγνάτιο, ο οποίος βρήκε την εικόνα στην περιοχή «Μουλιά» και τη μετέφερε στο βουνό, οικοδομώντας και τους πρώτους χώρους του. Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα ρίχτηκε στη θάλασσα της Ισαυρίας στην Κιλικία(σημερινά τουρκικά παράλια) από μια γυναίκα κατά την περίοδο της Εικονομαχίας και με τη βοήθεια των ρευμάτων, έφτασε στο λιμανάκι της σημερινής Αχέλειας. Εκεί κοντά, παρέμεινε κρυμμένη σε ένα μικρό σπήλαιο για 400 περίπου χρόνια, μέχρι το δεκαπενταύγουστο του 1152 μ.Χ., όταν ο Ιγνάτιος οδηγούμενος από μεγάλο φως, βρήκε την εικόνα και τη μετέφερε στη σημερινή τοποθεσία της μονής.
Η ονομασία της προέρχεται από την εικόνα της Παναγίας, η οποία προσφέρει χρυσό γάλα από χρυσές ρώγες, αν και η επεξήγηση που δίνεται σήμερα, κάνει λόγο για κάποιο χρυσό ρόδι («στην Κυρία μας της Χρυσής Ροδιάς», λένε οι ντόπιοι)ή λόγω του ότι είναι κτισμένη στο βουνό Ρογιά. Η θαυματουργή εικόνα είναι επενδυμένη με χρυσό και ασήμι και αναπαριστά την παναγία δεξιοκρατούσα στον τύπο της Ελεούσας, ενώ θεωρείται μία από τις εβδομήντα που ζωγράφισε ο Ευαγγελιστής Λουκάς κατά την παραμονή του στην Κύπρο. Όπως και η αντίστοιχη στη Μονή Κύκκου, η εικόνα της Παναγίας είναι σκεπασμένη από πέπλο και δεν επιτρέπεται να τη δει ο επισκέπτης.
H Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας ακολούθησε ιστορικά την πορεία της Κύπρου και πέρασε από διάφορες φάσεις, αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες που είχαν και τα άλλα μεγάλα μοναστήρια του νησιού.
Από την εποχή της Φραγκοκρατίας μέχρι και το τέλος της Τουρκοκρατίας, διέθετε αξιόλογο αγιογραφικό εργαστήριο, ενώ επί Τουρκοκρατίας και στα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας είχε στην κατοχή της αρκετά κτήματα και σε αρκετά χωριά της επαρχίας Λεμεσού, της επαρχίας Λάρνακας και Πάφου, αλλά τα περισσότερα εκποιήθηκαν και η κτηματική περιουσία της μειώθηκε σημαντικά.
Μέχρι το 18ο αιώνα (1768-1790), αποτέλεσε μετόχι της εμβληματικής Μονής Κύκκου, αλλά τότε κατέστη αυτοτελής από τον Μητροπολίτη Πάφου Πανάρετο, ο οποίος αντικαθιστώντας τον προηγούμενο μικρό ναό, οικοδόμησε το σημερινό καθολικό, μια μονόκλιτη βασιλική χωρίς τρούλο που βρίσκεται στο κέντρο του συγκροτήματος.
Την περίοδο της ελληνικής επανάστασης του 1821, η μονή λεηλατήθηκε και ο τότε ηγούμενος Ιωακείμ βασανίστηκε.
Μετά την πυρκαγιά που ξέσπασε το 1967 και έκαψε μέρος του μοναστηριού, οι ανακατασκευές έγιναν βάσει του παλιού προτύπου.
Πάντως, τα περισσότερα κτίρια, οι αποθήκες, τα κελιά και άλλα, χρονολογούνται από το 18ο αιώνα και συγκεκριμένα το 1770, τότε που ο Μητροπολίτης Πανάρετος ανέλαβε να τη βελτιώσει και να την κάνει αυτόνομη.
Από τα σημαντικότερα έργα που πρέπει να προσέξει ο επισκέπτης στη Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας, είναι οι νωπογραφίες πάνω από τις τρεις εισόδους του κυρίως ναού, το εντυπωσιακό και περίτεχνο καμπαναριό, το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1770, ο αργυρεπίχρυσος σταυρός που δώρισε το 1808 ο δραγουμάνος Χατζηγεωργάκης Κορνέσιος, ένας χρυσοκέντητος επιτάφιος του 1797, η θαυματουργή εικόνα το Χριστού (που λέγεται ότι θεραπεύει τις δερματικές παθήσεις), αλλά και η χαλκογραφία της Παναγίας, έργο του Ιωάννη Κορνάρου από την Κρήτη ο οποίος τότε βρισκόταν στην Κύπρο (1801).
Η εν λόγω χαλκογραφία περιλαμβάνει δέκα μικρογραφίες που αναπαριστούν την ίδρυση του μοναστηριού και 6 θαύματα της Θεοτόκου. Το πρώτο αναφέρεται στον Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο και τους Μητροπολίτες Πάφου Πανάρετο, Κιτίου Μελέτιο και Κυρηνείας Σωφρόνιο οι οποίοι το 1783 μ.Χ. πήγαν στην Κωνσταντινούπολη για να ζητήσουν την αντικατάσταση του σκληρού Οθωμανού διοικητή της Κύπρου Χατζή Μπακκή αγά. Το πλοίο κινδύνευσε να βουλιάξει από θαλασσοταραχή, αλλά μετά από επίκληση της Θεοτόκου, η τρικυμία σταμάτησε και σώθηκαν οι αρχιερείς. Το δεύτερο θαύμα αναφέρεται στον Μητροπολίτη Κιτίου Μελέτιο, ο οποίος κρατήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από Οθωμανό ναύαρχο, αλλά μετά την επίκληση στην Παναγία, απελευθερώθηκε. Το τρίτο θαύμα αφορά τον δραγουμάνο Χατζηγεωργάκη Κορνέσιο, ο οποίος παρά τις δολοπλοκίες των αντιπάλων του σε Κύπρο και Κωνσταντινούπολη, κατάφερε και επιβίωσε. Το τέταρτο θαύμα που απεικονίζεται στη χαλκογραφία, αφορά κάποια αιρετική που προσπάθησε να εισέλθει στο ναό της Χρυσορρογιάτισσας, αλλά παρεμποδίστηκε από έναν άγγελο. Τότε, η γυναίκα εξομολογήθηκε και μπήκε στο ναό ως Ορθόδοξη και προσκύνησε την εικόνα της Παναγίας. Το πέμπτο θαύμα αναφέρεται στη σωτηρία κάποιου Χριστιανού που φυλακίστηκε άδικα από τους κατακτητές και πιέστηκε να αλλαξοπιστήσει, ενώ το έκτο θαύμα απεικονίζει τη θεραπεία μιας γυναίκας η οποία κινδύνευσε να τυφλωθεί.
Το Κέντρο Εικονολογίας της μονής εγκαινιάστηκε το 2010 με στόχο την ανάδειξη της ορθόδοξης εικονογραφίας, ώστε να μετατραπεί σε διεθνές κέντρο μελέτης της εικόνας μέσω συνεδρίων, εκδόσεων, αρθρογραφίας, φιλοξενίας επιστημόνων για μελέτη και άλλα. Έξω από τον κυρίως ναό βρίσκεται και το θαυματουργό αγίασμα της Παναγίας, ενώ μπροστά στην κύρια είσοδο του μοναστηριού, υπάρχει για τους επισκέπτες ένα καφέ-εστιατόριο που σερβίρει παραδοσιακό καφέ και προσφέρει πανοραμική θέα της περιοχής. Τέλος, το οινοποιείο του μοναστηριού το οποίο ανάγεται στο 1751, είναι φημισμένο για το εξαιρετικής ποιότητας κρασί του που έχει αποσπάσει βραβεία σε διεθνείς διαγωνισμούς. Ακόμα και σήμερα, παράγει από τα δικά του αμπέλια 150.000 μπουκάλια το χρόνο με μερικά από τα καλύτερα κρασιά στην Κύπρο (Ξυνιστέρι, Μαύρο, Μαραθεύτικο,Ofthalmo).
Η Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας, προστάτιδας για τους κατάδικους και όσους ζητούν πιο ελαφριές ποινές, γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, ανήμερα της Κοίμησης της Θεοτόκου, οπότε και γίνεται μεγάλο πανηγύρι και μαζεύονται πιστοί από όλη την Κύπρο. Οι χώροι του οινοποιείου δεν είναι προσβάσιμοι σε ΑμΕΑ. Επίσης, υπάρχει πωλητήριο όπου πωλούνται βιβλία, σουβενίρ, αλλά και προϊόντα όπως λικέρ, κρασί και άλλα. Τα ενημερωτικά φυλλάδια είναι στην αγγλική και τη ρωσική γλώσσα.
Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας
8640 Πάφος, Κύπρος
Ώρες Λειτουργίας:
Μάιος- Αύγουστος: 09:30-12:30, 13:30-18:30
Σεπτέμβριος-Απρίλιος: 10:00-12:30, 13:30-16:00
Τηλέφωνο: 00357 26722457
Φαξ: 00357 26722819
Είσοδος ελεύθερη