Ψιμολόφου

Η Ψιμολόφου βρίσκεται περίπου 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από τη Λευκωσία στην ομώνυμη επαρχία της Κύπρου, κι απέχει 45 χιλιόμετρα από τη Λάρνακα, 80 χιλιόμετρα από τη Λεμεσό, και πάνω από 130 χιλιόμετρα από την Πάφο.

Χτισμένη στη δεξιά όχθη του Πεδιαίου ποταμού, συναντάται σε μέσο υψόμετρο 300 μέτρων. Όντας ένα από τα χωριά του διαμερίσματος της Ορεινής και αποτελώντας μέρος του συμπλέγματος του αρχαίου βασιλείου της Ταμασσού, η Ψιμολόφου λέγεται ότι από παλιά, περιβάλλοντας από πολλούς λόφους. Ένας απ’ αυτούς, που εντοπίζεται βορειοδυτικά του σημερινού οικισμού – στο σημείο του κοινοτικού γηπέδου, είχε τη μορφή ψωμιού, κι επειδή ήταν και εύφορος, τον ονόμασαν οι ντόπιοι Όψιμο Λόφο. Τελικά, κι η κοινότητα με τα χρόνια, δανείστηκε την ονομασία του, και την διατηρεί ήδη από τα χρόνια της Αγγλοκρατίας (Psomolophou).

Ιστορικά, η ίδρυση της Ψιμολόφου ανάγεται στο λίγο νωρίτερα από το Μεσαίωνα, καθώς έχουν ανασκαφεί στην περιοχή κατάλοιπα από διαφόρα αρχαία παρεκκλήσια. Επί Φραγκοκρατίας, ο οικισμός είχε περιέλθει στους Τεμπλιώτες ηγεμόνες. Η κοινότητα έπειτα, υποχρεούνταν να πληρώνει φόρους στο Πατριαρχείο της Ιερουσαλήμ, το οποίο κι είχε μετακομίσει στην Κύπρο το 1291. Επί Ενετοκρατίας, ο οικισμός, μαζί με άλλα γειτονικά χωριά, περιήλθαν στην περιουσία του λόρδου Peter Lase. Την ίδια περίοδο φυτεύονται και τα περισσότερα ελαιόδεντρα που κατακλύζουν το χωριό μέχρι και σήμερα. Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, μεγάλο κομμάτι της γης του χωριού, περιήλθε στα χέρια των Τούρκων αγάδων, εξού και τα σύγχρονα τοπωνύμια μεγάλων κάμπων της περιοχής, όπως ο «Κάμπος του Μουρούτη» και οι «Κούσεοι», όπου συναντάται και το ερειπωμένο φράγκικο αρχοντικό. Εκείνη την επόχη μάλιστα, πολλοί από τους ντόπιους, προκειμένου να γλιτώσουν τις περιουσίες τους από τους Τούρκους, δώριζαν τα κτήματά τους στην Μονή Μαχαιρά. Σ’ αυτά εργάζονταν μοναχοί του μοναστηριού, οι οποίοι και διανυκτέρευαν στο λεγόμενο μετόχι της περιοχής (τμήμα του οποίου ακόμα ανήκει στην ιστορική μονή). Τέλος, μεταξύ των ετών 1955-1959, κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της Μεγαλονήσου, αλλά και στην τουρκική ανταρσία του 1963 και την τελειωτική εισβολή του 1974, η κοινότητα έστειλε αρκετά από τα παλικάρια της για να πολεμήσουν. Προς τιμήν όλων εκείνων των αγνοουμένων, υπάρχει σήμερα στην κοινότητα αφιερωματικό μνημείο και πάρκο.

Σήμερα η Ψιμολόφου μετρά περίπου 1500 μόνιμους κατοίκους (και πολλούς πρόσφυγες από το 1974), οι οποίοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία, τη γεωργία, καθώς επίσης πολλοί απ’ αυτούς εργάζονται στην πρωτεύουσα ως ιδιώτες και δημόσιοι υπάλληλοι. Παλιότερα, το χωριό ήταν γνωστό για τα βυρσοδεψία του, αφού στέγαζε 5 οργανωμένες μονάδες επεξεργασίας δερμάτων, αλλά καμία δεν λειτουργεί πια. Επιπλέον, ο οικισμός διαθέτει δημοτικό σχολείο (στη θέση του παλιού), και δημόσιο-κοινοτικό νηπιαγωγείο, ενώ ολόκληρη η κοινότητα έχει τιμηθεί με βραβείο καθαριότητας από τον ΚΟΤ.

Η Ψιμολόφου διαθέτει αρκετά εκκλησιαστικά μνημεία, αν και κατά το παρελθόν η κοινότητα μετρούσε περισσότερες εκκλησίες (όπως το αρχαίο ξωκλήσι Σταυρού ή Μοναστηρούδι. Σήμερα στο χωριό, ο επισκέπτης μπορεί να δει την Παναγία την Καθολική (του 19^ου αιώνα), που ο εσωτερικός της διάκοσμος φέρει ξεχωριστές τοιχογραφίες που απεικονίζουν την Δευτέρα Παρουσία. Επίσης επισκέψιμη είναι κι ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνα και το παλιό μουσουλμανικό τέμενος.