Κουτραφάς
Ο Κουτραφάς είναι χωριό της επαρχίας Λευκωσίας κι απέχει περίπου 50 χιλιόμετρα από την ομώνυμη πρωτεύουσα της Κύπρου,65 χιλιόμετρα από τη Λεμεσό, 85 χιλιόμετρα από τη Λάρνακα και 100 χιλιόμετρα από την Πάφο. Επίσης, βρίσκεται μόλις λίγα χιλιόμετρα μετά από τον οικισμό του Αστρομερίτη με κατεύθυνση την περιοχή του Τροόδους.
Ο οικισμός υπήρχε ήδη από την εποχή της Φραγκοκρατίας και υπήρξε φέουδο στους κομήτες της Έδεσσας, και στην πορεία δόθηκε στον ευγενή ντε Νάβες, ενώ ο Κάτω Κουτραφάς, όπως επιβεβαιώνουν ιστορικές μαρτυρίες, άνηκε στον Κόμητα ντε Ρουσιά.
Για την ονομασία του χωριού λέγεται ότι δανείστηκε το επώνυμο του πρώτου οικιστή, ο οποίος κι αρέσκονταν στο «κουτρούβιν», δηλαδή τον άνθο της κάππαρης. Αφετέρου, υπάρχουν και άλλες εκδοχές για την προέλευση του ονόματος του Κουτραφά, όπως η συνδέσή της με τη λέξη «κούτρα» που προέρχεται από τη λατινική λέξη «sccultra» (μέτωπο, κούτελο, κεφάλι). Η σημερινή πάντως ονομασία ακούει σε δύο χωριά, τον Κάτω Κουτραφά και τον Πάνω Κουτραφά. Ο Πάνω Κουτραφάς ήταν αμιγές τουρκοκυπριακό χωριό και εγκαταλείφθηκε το 1964, μετά τις διακοινοτικές ταραχές. Η παράδοση πάλι αναφέρει ότι το πρώτο χωριό που έφερε το όνομα Κουτραφάς τον 17ο αιώνα μετονομάστηκε σε Κάτω Κουτραφάς, επειδή οι Τούρκοι ίδρυσαν ένα μικρό οικισμό πλησίον του (τον πλέον εγακαταλελειμμένο Πάνω Κουτραφά).
Ο επισκέπτης στον Κουτραφά θα συναντήσει μερικά πέτρινα γεφύρια, αρκετά φράγματα, και πολλές καλλιέργειες με σιτηρά, εσπεριδοειδή και λαχανικά, σε μια μεγάλη έκταση που απλώνεται στη δυτική όχθη του ποταμού της Ελιάς, ενώ στο νοτιοδυτικό του άκρο μπορεί να δει τoν παλιό οικισμό «Μάντρες», από τον οποίο και σώζονται μόνο μερικά ερειπωμένα πλινθόκτιστα σπίτια.
Αυτό που ξεχωρίζει στην περιοχή, είναι η εκκλησία του 18ου αιώνα που βρίσκεται στην είσοδο του Κουτραφά, κι είναι αφιερωμένη στην Παναγία την Χρυσελεούσα. Στο εσωτερικό της, εκτός από το αριστοτεχνικό εικονοστάσι του 1927, φυλάσσεται κι η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Αμάραντου Ρόδου, που αναπαριστά την Παναγία να κρατά ένα τριαντάφυλλο. Η Παναγία εκεί αναφέρεται ως η τριανταφυλλιά που βλάστησε το τριαντάφυλλο, δηλαδή τον Χριστό ή το «ρόδον το αμάραντον».