Κατύδατα

Τα Κατύδατα συναντώνται περίπου 57 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λευκωσίας στην ομώνυμη επαρχία της Κύπρου, κι απέχει 100 χιλιόμετρα από τη Λάρνακα, 70 χιλιόμετρα από τη Λεμεσό, και περίπου 100 χιλιόμετρα από την Πάφο.

Με υψόμετρο περίπου 270 μέτρων, τα Κατύδατα βρέχονται στ’ ανατολικά τους από τον Κλάριο ποταμό, καθώς επίσης από τον οικισμό περνάει και ο Καρκωτής ποταμός. Τοποθετημένα στα ορεινά της κοιλάδας της Σολέας, η κοινότητα περιτριγυρίζεται από ελιές και σιτηρά, ενώ βλέπουν μέχρι και τον κόλπο της θάλασσας του Ξερού.

Διατηρώντας τ’ όνομά του ανά τους αιώνες (Cattidata επί Μεσαίωνα), ο οικισμός των Κατυδάτων διαθέτει πολλά υπόγεια νερά. Το γεγονός αυτό, καθώς κι η σύνθεση των λέξεων «κάτω» και «ύδωρ», έδωσε στον οικισμό τη σημερινή του ονομασία. Γνωστό και με τα τοπωνύμια βουνό, αλλά και μάνα – αφού τα περισσότερα χωράφια της κοιλάδας βρίσκονται σ’ αυτή την περιοχή.

Το 1918, ανασκαφές που έγιναν στα Κατύδατα, έφεραν στο φως 100 αρχαίους τάφους και πολλά αγγεία της εποχής του Χαλκού. Πιο πρόσφατες έρευνες που έγιναν από διάφορα Πανεπιστήμια, στην τοποθεσία Λαονάρκα, απέδειξαν μάλιστα ότι το χωριό υπήρχε ήδη από τα Προϊστορικά χρόνια, ενώ στην τοποθεσία Πάνω Λιμνά, διαπιστώθηκε η ύπαρξη Ρωμαϊκού οικισμού και ενός ρωμαϊκού κοιμητηρίου. Τέλος, πηγή ζωής της κοινότητας αποτέλεσε ήδη από πολύ παλιά το μεταλλείο Σκουριώτισσας, που λειτουργεί μέχρι και σήμερα. Σ’ αυτό, καθώς και σ’ άλλα γειτονικά μεταλλεία, δούλευαν οι περισσότεροι από τους μόνιμους κατοίκους, που σήμερα αριθμούν περίπου τους 100.

Στα Κατύδατα ο επισκέπτης μπορεί περιπλανώμενος στα σοκάκια του χωριού να παρατηρήσει τα δυόροφα σπίτια, οικοδομημένα με πλίνθους, αρκετά από τα οποία είναι ερειπωμένα κι άλλα διαθέτουν ζωηρούς πολύχρωμους κήπους, ένδειξη  ότι σ’ αυτά υπάρχει ακόμη ζωή. Στο κέντρο της κοινότητας υπάρχει το Μουσείο Μεταλλευτικής Κληρονομιάς (που ανοίγει κατόπιν συνεννόησης) αναδεικνύοντας τη μεταλλευτική δραστηριότητα του τόπου. Στην περιοχή βρίσκεται και το σπίτι- κρησφύγετο της ομάδας του Μάρκου Δράκου, ενώ νότια του οικισμού δεσπόζει ένα πολύ όμορφο κοινοτικό πάρκο. Στο χωριό υπάρχει και κατάστημα αρχαίων χειροποίητων αγαλμάτων. Επιπλέον, στην κοινότητα υπάγονται πολλά εκκλησιαστικά μνημεία, όπως ο παμπάλαιος ενοριακός ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (στην είσοδο του οικισμού), το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής και το ησυχαστήριο του Αγίου Σεραφείμ του Σάρωφ (τα δύο τελευταία στεγάζονται στο εγκαταλελειμμένο χωριό (και κατασκήνωση του ΟΗΕ) της Σκουριώτισσας, όπου υπάρχει και η εκκλησία της Παναγίας.

Τα Κατύδατα είναι ένα από τις σπάνιες περιπτώσεις χωριών που διατηρούν τους δεσμούς τους  με την παράδοση και φροντίζουν να προσελκύουν τους νέους στην περιοχή, με τη διοργάνωση του πολύ πετυχημένου Μουσικού Φεστιβάλ .

Όντας εύκολα προσβάσιμα μέσω της κεντρικής οδικής αρτηρίας Λευκωσίας – Τροόδους, από τα Κατύδατα, κατά το παρελθόν, περνούσε κι ο κυπριακός σιδηρόδρομος.