Μαρί

Το χωριό Μαρί της επαρχίας Λάρνακας στην Κύπρο βρίσκεται 41 περίπου χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λάρνακας, 69 νότια της Λευκωσίας και 29 ανατολικά της Λεμεσού.

Xτισμένος σε υψόμετρο 90 μέτρων, ο οικισμός στο Μαρί με τα δυο του λιμάνια, ένα εμπορικό και ένα γραφικό ψαρολίμανο, αποτελεί το τελευταίο χωριό της επαρχίας Λάρνακας και το φυσικό σύνορο με την επαρχία Λεμεσού. Έχοντας έντονο το ιστορικό στοιχείο και την παράδοση, σύμφωνα με το Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά, από εκεί αποβιβάσθηκε στη Κύπρο η Αγία Ελένη, ονοματίζοντας και τον ποταμό της περιοχής ως Βασιλοπόταμο.

Για την ονομασία του χωριού υπάρχουν αρκετές εκδοχές. Μια εκδοχή αναφέρει ότι εδώ ήταν το αρχαίο χωριό Μάριον (αν και δεν είναι από τις επικρατέστερες, αφού το Μάριον βρίσκεται στη περιοχή της Πόλης Χρυσοχούς στην Πάφο). Μια άλλη εκδοχή κάνει λόγο για την παραλλαγή του παλιού Βυζαντινού τοπωνυμίου της Αγίας Μαρίνας, (αφού επί Βυζαντίου ήδη κατοικούνταν η περιοχή) στο φράγκικο όνομα Μarin, κάτι που είναι αρκετά πιθανό, καθώς η Αγία Μαρίνα είναι η παλιά εκκλησία του χωριού, ενώ μια τρίτη άποψη θεωρεί ότι το χωριό πήρε την ονομασία του από κάποιον φεουδάρχη Μαρίνι από τα χρόνια της Φραγκοκρατίας.

Στο Μαρί υπήρχε ανθρώπινη παρουσία από αρχαιοτάτων χρόνων, καθώς οι ανασκαφές έφεραν στο φως ίχνη πόλης των Ιστορικών χρόνων, τάφο των Κυπρο-Αρχαϊκών χρόνων, ενώ στην τοποθεσία Μεσοβούνι έφεραν στο φως νεκροπόλεις από την Εποχή του Σιδήρου και την Εποχή του Χαλκού. Πολύ κοντά στο χωριό επίσης βρίσκονται και ο νεολιθικός συνοικισμός Χοιροκοιτίας και ο αρχαιολογικός χώρος Τέντας Καλαβασού.

Μέχρι το 19^ο αιώνα, το Μαρί ήταν τουρκοκυπριακό χωριό, αλλά αργότερα λόγω των μεταλλείων της περιοχής που προσέφεραν απασχόληση, κατοικήθηκε και από Ελληνοκύπριους και έγινε μεικτό. Το 1974 μετά την τουρκική εισβολή, οι τουρκοκύπριοι κάτοικοι εξαναγκάσθηκαν από την ηγεσία τους να εγκαταλείψουν την περιοχή και να μεταφερθούν στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, με αποτέλεσμα να εγκατασταθούν στο Μαρί ελληνοκύπριοι πρόσφυγες από το βόρειο κατεχόμενο τμήμα του νησιού.

Για τον επισκέπτη του χωριού σημαντικό από ιστορική άποψη μνημείο είναι η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Μαρίνας που βρίσκεται στο κέντρο του οικισμού, το Παλιό Αρχοντικό, ένα παραδοσιακό οίκημα με μεγάλα παράθυρα και μικρό μπαλκόνι στο οποίο παρασκευάζονται παραδοσιακά ψωμιά και το μνημείο προς τιμή του αγνοουμένου από τα γεγονότα του 1974 Ανδρέα Αλεξάνδρου στο κέντρο του κοινοτικού πάρκου. Ακόμη, το Χάνι του Χατζηλοΐζου με το παλιό γεφύρι, το τουρκοκυπριακό κοιμητήριο, το τζαμί, το λιθόκτιστο ξωκλήσι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, η σύγχρονη εκκλησία της Αγία Μαρίνας και του Αγίου Σπυρίδωνα και το ξωκλήσι της Αγίας Μαύρης είναι μερικά από τα θρησκευτικά και ιστορικά αξιοθέατα για όποιους επισκεφτούν το Μαρί.

Στο χωριό υπάρχουν τέσσερα λατομεία, από όπου εξορύσσεται άργιλος και ασβεστόλιθος.